Najczęstsze zaburzenia funkcjonowania tarczycy

Nieprawidłowości w działaniu tarczycy, niewielkiego gruczołu znajdującego się w przedniej części szyi, najłatwiej wykryć za pomocą badania TSH wykonywanego z krwi żylnej. TSH, czyli tyreotropina, to hormon, który jest produkowany w przysadce mózgowej. Hormon ten reguluje wydzielanie hormonów tarczycy– tyroksyny (T4) oraz trójjodotyroniny (T3). Wydzielanie TSH jest hamowane na zasadzie pętli ujemnego sprzężenia zwrotnego - przy nadmiarze hormonów tarczycy (nadczynność tarczycy) poziom TSH spada, a przy niedoborze (niedoczynność tarczycy) rośnie. Nadczynność tarczycy przyspiesza funkcje organizmu, natomiast niedoczynność je zwalnia.

thyroid_orig.jpg

Niedoczynność tarczycy

Niedoczynność tarczycy to częste schorzenie, które dotyka około 6% osób poniżej 60 roku życia, przy czym częściej są to kobiety. Niedoczynność tarczycy rozpoznawana jest na podstawie objawów klinicznych oraz badań hormonalnych (podniesionego poziomu TSH oraz obniżonych poziomów T4 i T3). Do objawów niedoczynności tarczycy należą:

  • przewlekłe zmęczenie, senność, spowolnienie ruchów,
  • stałe odczuwanie zimna,
  • dolegliwości jelitowe – zaparcia,
  • przyrost wagi, sucha skóra, łamliwe, wypadające włosy,
  • słabsza pamięć, obniżenie nastroju, zaburzenia koncentracji,
  • zaburzenia miesiączkowania,
  • trudności z zajściem w ciążę.

Najczęstszą przyczyną niedoczynności tarczycy jest choroba Hashimoto – przewlekłe autoimmunologiczne zapalenie tarczycy, powoli niszczące tarczycę, prowadzące do zmniejszenia ilości produkowanych przez nią hormonów. Do wykrycia choroby Hashimoto wykorzystuje się badania przeciwciałowe krwi: anty-TPO i anty-TG.

Odpowiedni poziom hormonów tarczycy u kobiety w ciąży jest bardzo istotny dla odpowiedniego rozwoju układu nerwowego i kostnego dziecka. Niestety, zmiany hormonalne, które towarzyszą ciąży, mogą powodować zaburzenia prawidłowego funkcjonowania tarczycy matki. Niedoczynność tarczycy w ciąży to częsty problem przyszłych mam. Może ona powodować różnorakie powikłania, takie jak poronienia i niska masa urodzeniową dziecka, jak i rzutować na stan dziecka po porodzie, szczególnie na jego rozwój intelektualny.

Poziom TSH zmienia się w zależności od etapu ciąży – na początku może być bardzo niski i rosnąć z kolejnymi trymestrami. Leczenie niedoczynności tarczycy polega na doustnym podawaniu tyroksyny w celu osiągnięcia poziomu TSH poniżej 2,5 mlU/l w pierwszym trymestrze ciąży i poniżej 3,0 mlU/l w pozostałych. U kobiet, które leczyły się na niedoczynność tarczycy przed zajściem w ciążę, zazwyczaj konieczne jest zwiększenie dawki.

Nadczynność tarczycy

Nadczynność tarczycy oznacza nadmierne wydzielanie hormonów tarczycy. Do najczęstszych objawów nadczynności tarczycy należą:

  • odczuwanie gorąca wraz ze wzmożoną potliwością,
  • nerwowość, rozdrażnienie, drżenie rąk,
  • chudnięcie pomimo zwiększonego apetytu,
  • dolegliwości jelitowe – biegunka,
  • przyspieszenie czynności serca,
  • zaburzenia miesiączkowania.

Zbyt wysokie stężenie hormonów tarczycy u ciężarnych kobiet najczęściej spowodowane jest występującą u matki chorobą Gravesa-Basedova, która sprawia, że produkowane przez układ immunologiczny przeciwciała stymulują tarczycę do nadmiernej produkcji hormonów i przez to obniżenia TSH. Zarówno niedoczynność, jak i nadczynność tarczycy może powodować problemy z zajściem w ciążę.

Badanie TSH

Badanie TSH wykonuje się z krwi żylnej. Najczęściej zlecane jest przez lekarzy endokrynologów i ginekologów. Zakres norm hormonów tarczycy i TSH różni się w zależności od laboratorium, dla TSH jest to zazwyczaj 0.4 do 4.2 mlU/l. Wszystkie wyniki wykraczające poza te normy należy skonsultować z lekarzem. Na co zwrócić uwagę przy badaniu poziomu TSH?

  • Badanie TSH najczęściej wykonywane jest na czczo.
  • W przypadku oznaczania poziomu TSH u kobiet nie ma znaczenia dzień cyklu.
  • Oznaczenie poziomu TSH zaleca się co 6-8 tygodni na początku terapii, a następnie rzadziej, w zależności od wskazań klinicznych. Poziom hormonów tarczycy – fT3 i fT4 – można wykonywać częściej, jeśli zaistnieje taka potrzeba.
  • Na poziom TSH ma wpływ wiele leków. Przyjmowane leki przeciwdepresyjne lub sterydy mogą wpłynąć na poziom TSH, zwykle go zaniżając. O przyjmowaniu tych leków należy poinformować lekarza, który będzie wyniki interpretował.
  • Należy mieć na uwadze, że restrykcyjne niskokaloryczne diety i szybki spadek wagi mogą obniżyć poziom TSH nawet na kilka tygodni po powrocie do normalnego odżywiania.

Badanie TSH trzeciej generacji dla dorosłych jest obecnie najczulszą metodą oznaczania jego poziomu. Można wykonać je w Ascroft Medical w cenie 15 funtów w każdą niedzielę i wtorek. Na wyniki czeka się do 4 dni roboczych.